بسمه تعالی

 

آزمونهای عملکردی :

            یکی از انواع آزمونها که در ارزشیابی توصیفی مورد توجه قرار گرفته است آزمونهای عملکردی است.این گونه آزمونها به قصد ارزشیابی از عملکرد واقعی دانش آموز طراحی و اجرا می شود.در واقع موقعیتی را برای دانش آموز فراهم می آورد که آنچه از مهارت و دانش کسب کرده است از خود بروز دهد.

این آزمونها امروزه در بین معلمان بسیار مورد توجه قرار گرفته است.وابزار بسیار خوبی برای آگاهی از میزان شناخت و مهارت دانش آموزان است.بدینسان آزمونهای عملکردی به معلم کمک می کند از مهارتها و میزان درک و فهم دانش آموزان ارزشیابی به عمل آورد.این شیوه جدید ارزشیابی موقعیت بسیار مناسبی است برای ارزشیابی واقعی ازعملکرد دانش آموزان اما تهیه و اجرای آن نیازمند اندکی مهارت و دقت است.در صورتی که معلم قادر باشد آزمونهای خوبی طراحی و اجرا کند اطلاعات ارزشمندی از چگونگی یادگیری دانش آموز کسب خواهد کرد.از سوی دیگر دانش آموزان نیزباید برای اجرای چنین آزمونهایی آماده شوند.در طراحی آزمونهای عملکردی باید به نکاتی توجه نمود که در ادامه به آنها اشاره می شود:

-        اهداف آموزشی مورد نظر را مشخص نمایید.روشن است که هدف آموزشی بایدمهم و اساسی باشد.

-        تکلیف یا فعالیت مناسب با هدف مورد نظررامشخص کنید.یعنی فعالیتی را تعریف کنید که نشان از تحقق هدف مورد نظر باشد.مثلاَ اندازه گرفتن زمین بازی در حیاط آموزشگاه به وسیله متر.

-        دانش پیش نیاز تکلیف مورد نظرمشخص شودوبرای معلم روشن شود که دانش آموز پیش نیاز را کسب نموده است.مثلاَدر تکلیف فوق با مفاهیم طول و سطح آشنا شده باشد.

-        دانش و اطلاعات لازم برای انجام آزمونهای عملکردی را نیز فرا گرفته باشد.به عنوان مثال اگر آزمون به اندازه سطح و طول مربوط می شود بدیهی است که دانش آموز اطلاعات لازم در خصوص اندازه گیری واحد های مربوطه را داشته باشد.

-        به دقت فرایند اجرای آزمون را برای دانش آموز توضیح دهید.می توان آن را به صورت دستورالعملی بر روی کاغذ نوشت.

-        مواد و وسایلی که دانش آموز برای اجرای آزمون نیاز دارد مشخص نمایید.در مثال فوق متر و کاغذیادداشت و قلم وسایل مورد نیاز است.

-        روش ارزشیابی ازمحصول کاردانش آموزرا مشخص کنید.در این خصوص ضروری است که ملاکها و معیارهای نتیجه نهایی تعریف شود.لذا بازخوردی توصیفی بر اساس آن ملاکها از نتیجه کار به دانش آموز داده می شود.برای ارزشیابی از محصول کار دانش آموز باید ویژگیهای محصول را کاملاَ مشخص نمایید و این ویژگیها یا ملاکهای محصول مناسب به اطلاع دانش آموز رسانده شود.این کار باعث می شود دانش آموزان تصور روشنی از کار و هدف فعالیت خود داشته باشند و حتی بتوانند خود را در حین فرایند یادگیری ارزشیابی کنند.ارزشیابی عملکرد فرصت مناسبی را فراهم می آورد که فرایند فعالیت دانش آموزان ارزشیابی و بررسی شود.

آزمونهای عملکردی انواع گوناگونی دارد. برخی از مهمترین آن ها به شرح زیرند:

1.        آزمون عملکردی کتبی   

معلم از دانش آموز می خواهد که:

      داستان کوتاهی بنویسد.  گزارشی را ارائه دهد.  نقشه ای را رسم کند.

2.       آزمون عملکردی شناسایی  

 معلم از دانش آموز می خواهد که:

غلط های املایی و یا دستوری یک متن را پیدا کند.   برروی نقشه رودها و دریاچه ها راشناسایی کند. ایراد مدار الکتریکی که لامپ آن روشن نمی شودرا پیدا کند

3.     آزمون عملکردی نمونه کار   

معلم از دانش آموز می خواهد که حاصل فعالیت خود را ارائه دهدمثلاَ :

 متنی را ترجمه کند.روزنامه دیواری تهیه کند.   مکعبی را با ابعاد مختلف بسازد.

 4 . آزمون عملکردی در موقعیت های شبیه سازی شده    

  معلم از دانش آموز می خواهد که در شرایط غیر واقعی فعالیتی را انجام دهد.مثلاَ: دانش آموز         نقشی را در زمینه درسی بازی نماید( ایفای نقش).  در کلاس مدار الکتریکی ساده ای را طراحی و اجرا کند.و مانور ضد زلزله که چند سالی است در مدارس انجام می شود.

 

 

 

 

منابع و مآخذ:

-        حسنی(محمد)"راهنمای اجرای ارزشیابی کیفی توصیفی در کلاس"تهران انتشارات عابد 1387

-        حسنی(محمد)"ارزشیابی توصیفی الگویی نو در ارزشیابی تحصیلی"تهران انتشارات مدرسه 1384

-        مقیمی (محمود)و دیگران "آزمون­های عملکردی چرا و چگونه؟" سازمان آموزش و پرورش استان مازندران